Kalıntı Gerilimi Analizi
Kalıntı gerilim, dış bir yük olmadığı halde malzemenin içinde kalan gerilmelerdir. Kaynak, ısıl işlem, talaşlı imalat, taşlama, bilyalı dövme (shot peening) ve soğuk şekillendirme gibi işlemler sonrasında oluşur. Çekme yönündeki kalıntı gerilimler yorulma ömrünü kısaltabilir ve gerilmeli korozyon çatlamasına yol açabilirken, basma yönündeki gerilimler parçanın dayanımını artırır. Bu nedenle kalıntı gerilim ölçümü, kritik parçaların kalite kontrolünde giderek daha önemli hale gelmektedir.
X-Işını Difraksiyonu ile Kalıntı Gerilim Ölçümü
X-ışını difraksiyonu (XRD) yönteminde, metal kristal kafesindeki atomlar arası mesafenin gerilim altında değişimi ölçülür ve bu değişimden yüzey gerilimi hesaplanır. Yöntem tahribatsızdır; parçayı kesmeden veya delmeden ölçüm yapılmasını sağlar.
Cos Alfa Yöntemi ve μ-X360s
μ-X360s, cos alfa yöntemine göre ölçüm yapabilen ilk X-ışını kalıntı gerilim ölçüm cihazıdır. Bu yöntemde tek bir X-ışını pozlamasıyla iki boyutlu dedektör üzerinde tam difraksiyon halkası elde edilir; böylece ölçüm, klasik sin²ψ yöntemine göre çok daha kısa sürer ve cihaz goniyometre gerektirmeden kompakt yapıda tasarlanabilir. Portatif yapısı sayesinde sahada, üretim hattında ve laboratuvarda yüksek hassasiyetle kullanılır.
Kalıntı Gerilim Ölçümü Hangi Uygulamalarda Kullanılır?
- Kaynaklı birleşimlerde gerilim giderme ısıl işleminin doğrulanması
- Bilyalı dövme ve yüzey sertleştirme işlemlerinin etkinliğinin kontrolü
- Taşlama yanığı ve talaşlı imalat kaynaklı gerilimlerin tespiti
- Havacılık, otomotiv, demiryolu ve enerji sektörlerinde kritik parça kalite kontrolü
- Rulman, dişli, yay ve türbin bileşenlerinde ömür değerlendirmesi
Yüzey sertleştirme derinliği ölçümü için portatif sertlik ölçüm cihazları kategorimizi de inceleyebilir, uygulamanız için Troy-Met ile iletişime geçebilirsiniz.
